Trong chuỗi cung ứng sản xuất gia công hiện đại, có một nghiệp vụ cực kỳ phổ biến: Công ty A (Việt Nam) sản xuất linh kiện, ký hợp đồng bán cho Công ty B (Trung Quốc). Tuy nhiên, Công ty B lại chỉ định Công ty A giao số linh kiện đó thẳng cho Công ty C (Một doanh nghiệp FDI/chế xuất nằm tại Bắc Ninh) để lắp ráp tiếp.
Hàng hóa không hề vượt qua biên giới địa lý của Việt Nam, nhưng về mặt pháp lý hải quan và dòng tiền, đây là giao dịch quốc tế. Nghiệp vụ này được gọi là xuất nhập khẩu tại chỗ. Kể từ năm 2026, cơ quan Hải quan và Tổng cục Thuế đã đưa mô hình này vào tầm ngắm thanh tra đặc biệt để chống gian lận thuế VAT.
“Bản Án” Khấu Trừ Thuế Khi Tờ Khai Không Khớp Nối
Ưu đãi lớn nhất của việc mở tờ khai xuất nhập khẩu tại chỗ là: Công ty A (người bán) được hưởng thuế VAT xuất khẩu 0% và được hoàn thuế đầu vào; Công ty C (người nhận hàng) nếu là Doanh nghiệp chế xuất (EPE) thì được miễn thuế nhập khẩu.
Tuy nhiên, thủ tục này đòi hỏi sự đồng bộ tuyệt đối về mặt thời gian và chứng từ giữa 2 doanh nghiệp tại Việt Nam. Theo quy định:
- Công ty A phải mở Tờ khai Xuất khẩu tại chỗ.
- Trong vòng 15 ngày làm việc, Công ty C BẮT BUỘC phải mở Tờ khai Nhập khẩu tại chỗ tương ứng để khớp nối trên hệ thống VNACCS.
Rủi ro cháy túi: Rất nhiều trường hợp Công ty A đã giao hàng, xuất hóa đơn VAT 0%. Nhưng Công ty C (vì lười biếng, quên, hoặc không đủ điều kiện hải quan) ĐÃ KHÔNG mở Tờ khai nhập khẩu đối ứng. Lúc này, hệ thống Hải quan báo Tờ khai xuất của Công ty A là “chứng từ treo”. Hậu quả: Chi cục Thuế TỪ CHỐI hoàn thuế VAT đầu vào cho Công ty A, đồng thời ấn định truy thu thuế VAT 8% hoặc 10% như một giao dịch bán hàng nội địa thông thường. Công ty A mất trắng hàng tỷ đồng tiền thuế chỉ vì lỗi của đối tác.
Siết Chặt Điều Kiện Thương Mại Năm 2026
Các doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý, Chính phủ đang ngày càng siết chặt các điều kiện được phép xuất nhập khẩu tại chỗ. Không phải giao dịch 3 bên nào cũng được phép mở tờ khai này. Trọng tâm giám sát hiện nay chỉ ưu tiên cho các giao dịch liên quan trực tiếp đến Doanh nghiệp chế xuất (EPE) hoặc nguyên liệu phục vụ gia công (E21). Việc lạm dụng mô hình này cho các giao dịch mua bán nội địa thông thường nhằm mục đích trốn thuế đang bị xử phạt hình sự với khung hình phạt rất nặng.
Bảo Vệ Giao Dịch Liên Kết 3 Bên Cùng HHK Logistics
Nghiệp vụ XNK tại chỗ không phải là việc kéo hàng, mà là “nghệ thuật” ráp nối chứng từ. Một sai lệch nhỏ về khối lượng giữa tờ khai xuất và tờ khai nhập cũng khiến cả hai doanh nghiệp bị đưa vào danh sách kiểm tra sau thông quan.
Là nhà tư vấn giải pháp Logistics B2B, HHK Logistics mang đến rào chắn an toàn tài chính tuyệt đối:
- Thẩm định chuỗi giao dịch: Trước khi thực hiện, chuyên gia của chúng tôi sẽ rà soát Hợp đồng mua bán 3 bên (Tripartite Agreement) và chỉ định giao hàng. Đảm bảo giao dịch của bạn hoàn toàn hợp pháp và thuộc đối tượng được phép xuất nhập khẩu tại chỗ theo quy định mới nhất của Bộ Tài chính.
- Khai báo Hải quan “Song Sinh” (Twin-Customs Clearance): HHK Logistics cung cấp dịch vụ đại lý khai báo cho CẢ HAI bên (Bên Xuất và Bên Nhập). Chúng tôi lên tờ khai nháp song song, đảm bảo mã HS, số lượng, đơn giá, và số Invoice khớp nhau đến từng dấu phẩy. Truyền dữ liệu lên hệ thống cùng một thời điểm, đảm bảo tờ khai đối ứng được thông quan thành công trong ngày.
- Bảo vệ hồ sơ hoàn thuế VAT: Chúng tôi bàn giao bộ chứng từ khép kín (Tờ khai xuất, Tờ khai nhập đối ứng có đóng dấu thông quan, Phiếu giao nhận hàng hóa) cho Kế toán doanh nghiệp, tạo lập bộ hồ sơ thép để xin hoàn thuế VAT tại Chi cục Thuế nội địa mà không gặp bất kỳ trở ngại nào.